Μια συνέντευξη από την Αλίκη Σπυροπούλου
Σεπτέμβριος 2002, Χαλικιδική

Είστε στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης. Πώς είναι για μια γυναίκα να συμμετέχει στην κορυφή;
Λοιπόν, νομίζω ότι ο κόσμος με συνήθισε, το γεγονός ότι είμαι γυναίκα δεν παίζει πλέον τόσο σημαντικό ρόλο. Παίζω σκάκι περισσότερο από 20 χρόνια, έχω επιτύχει πολλά καλά αποτελέσματα και οι συνάδελφοί μου με παραδέχονται. Βεβαίως είναι πολύ ωραίο να είναι κανείς στην κορυφή. Και εδώ, στην Χαλκιδική, έπαιξα πολύ καλά και πέτυχα καλά αποτελέσματα. Είναι ωραίο συναίσθημα να νικάς. 

Έχετε κάποιες δυσκολίες να αντιμετωπίσετε;
Όχι επειδή είμαι γυναίκα. Οι συνάδελφοί μου με παραδέχονται. Πριν από χρόνια, όταν ήμουν μικρή είχα περισσότερα προβλήματα. Ήταν πολύ πιο δύσκολα εκείνη την εποχή, επειδή δεν ήταν συνηθισμένο για ένα κορίτσι ή για μια γυναίκα να παίζει σε τόσο υψηλό επίπεδο. 
Δεν με σέβονταν πραγματικά, θύμωναν όταν έχαναν και χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να με παραδεχτούν ως μια καλή γκρανμέτρ. 

Η απασχόληση με το σκάκι σε τι συνέβαλε στη ζωή σας;
Βεβαίως μου έδωσε πολλά, το σκάκι με έκανε αυτή που είμαι. Επειδή ξεκίνησα να παίζω όταν ήμουν πέντε χρονών και ταξίδευα πολύ, γνώρισα πολλούς διαφορετικούς ανθρώπους, διαφορετικές κουλτούρες και γι' αυτό έγινα αυτό που είμαι. Αυτός είναι βασικά ο τρόπος της ζωής μου, γι' αυτό είμαι ανοιχτή. Αυτό που μου έδωσε είναι ότι με έκανε ανεξάρτητη.
Ποιες είναι οι θετικές και ποιες οι αρνητικές πλευρές αυτής της απασχόλησης;
Θετικό είναι ότι ταξιδεύω πολύ και γυρίζω τον κόσμο. Δεν έχω αφεντικό, είμαι το αφεντικό του εαυτού μου, δεν χρειάζεται να ξυπνάω νωρίς για να πάω στη δουλειά. Βεβαίως, ο επιτυχής ανταγωνισμός είναι υπέροχο συναίσθημα. Το δύσκολο είναι ότι δεν έχω οικογένεια, είμαι πάντοτε στο δρόμο, όπως σε τσίρκο, δεν είμαι ποτέ σπίτι.

Επίσης, αν και ταξιδεύω πολύ δεν βλέπω πολλά από τα μέρη που πηγαίνω. Για παράδειγμα, ήρθα εδώ για επτά μέρες και επί επτά ημέρες έπαιζα σκάκι, δεν είχα χρόνο να πάω στην παραλία ούτε μια φορά. Αυτές είναι οι αρνητικές πλευρές και πάνω απ' όλα το ότι δεν είναι μια σταθερή εργασία. Δεν είναι σίγουρο ότι θα μπορώ να κερδίσω τα προς το ζην τον επόμενο χρόνο ή για δύο χρόνια. 
Υπάρχει πάντοτε αστάθεια, πρέπει να κάνεις εμφανίσεις, να παίζεις καλά, να παίρνεις προσκλήσεις.

Πιστεύετε ότι ως γυναίκα διαφέρετε από τους άνδρες σκακιστές;
Γενικά πιστεύω ότι οι γυναίκες είναι ικανές να πετύχουν τα ίδια αποτελέσματα με τους άνδρες. Πιθανώς οι γυναίκες είναι διαφορετικές από τους άνδρες αλλά δεν είναι χειρότερες!

Ποιες είναι κατά τη γνώμη σας οι αιτίες που το γυναικείο σκάκι δεν βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με το ανδρικό σκάκι;
Πρώτα απ' όλα, στο συνολικό αριθμό των σκακιστών μόνο πέντε τοις εκατό είναι γυναίκες. Έτσι, προφανώς υπάρχουν λιγότερες δυνατότητες γι' αυτές. Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι πολύ λίγες γυναίκες παίρνουν το σκάκι στα σοβαρά ως επάγγελμα και γι' αυτό δεν γίνονται ισχυρότερες. Υπάρχει επίσης η παραδοσιακή πεποίθηση ότι οι γυναίκες παίζουν σε χαμηλότερο επίπεδο και σαν αποτέλεσμα διατηρούν τους στόχους τους σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο. 

Για παράδειγμα, η πρωταθλήτρια γυναικών σήμερα είναι νούμερο 150 στον κόσμο. Θέτουν λοιπόν τους στόχους τους για την επίτευξη κάποιου επιπέδου και μπορεί να το πετύχουν, αλλά δεν επιδιώκουν υψηλότερους στόχους δηλ. να γίνουν απόλυτα ισχυρές, να διαθέσουν πολλές ώρες δουλεύοντας στο σκάκι. Έχουν διαφορετικούς όρους και έτσι θέτουν τους στόχους τους σε χαμηλότερο επίπεδο. Άλλο πρόβλημα είναι η παραδοσιακή άποψη ότι το σκάκι είναι ανδρικό άθλημα και έτσι υπάρχουν πολύ λίγες γυναίκες για να ανταγωνιστούν. 

Επιπλέον, το να ζει κανείς αυτό τον τρόπο ζωής είναι σκληρό για ένα κορίτσι ή για μια γυναίκα, να ταξιδεύει συνεχώς μόνη όταν είναι νέα ή όταν είναι ηλικιωμένη. Δεν είναι ωραίο, είναι τρόπος ζωής που ταιριάζει περισσότερο σ' έναν άνδρα. 

Με ποιο τρόπο είναι δυνατό να μειωθούν αυτές οι διαφορές;
Γενικά, νομίζω ότι μόνο ο χρόνος μπορεί να λύσει αυτό το πρόβλημα. Γνωρίζω όλο και περισσότερες γυναίκες που πάνε να παίξουν σκάκι, γι' αυτό πιστεύω ότι είναι θέμα χρόνου.

Τι θα έπρεπε να γίνει σε εθνικό και διεθνές επίπεδο για να επεκταθεί η συμμετοχή των γυναικών στο σκάκι;
Αυτό είναι πάντοτε ένα πρόβλημα. Νομίζω ότι επειδή ο κόσμος έχει τη γνώμη ότι το σκάκι είναι ανδρικό άθλημα, οι γονείς δεν ενθαρρύνουν τα κορίτσια να παίζουν σκάκι και να το επιλέγουν ως επάγγελμα. Για τα αγόρια είναι φυσιολογικό να πηγαίνουν στα τουρνουά και να παίζουν σκάκι, ενώ για τα κορίτσια θεωρείται κάπως παράξενο και δυσκολότερο. Βασικά, αν δεν αλλάξει η γνώμη των γονέων δεν πρόκειται να υπάρξουν περισσότερα κορίτσια που θα συνεχίσουν να παίζουν σκάκι. Υπάρχουν, όμως, πολλά κορίτσια που μέχρι μια ορισμένη ηλικία παίζουν σκάκι, μερικές φορές είναι τουλάχιστον ο ίδιος αριθμός με τα αγόρια, αλλά αργότερα στρέφονται σε άλλους τομείς. 
Καθώς οι γυναίκες βελτιώνονται και γίνονται τόσο καλές όσο οι άνδρες, δεν είναι ανάγκη να υπάρχει ο διαχωρισμός του γυναικείου σκακιού. Επειδή το "γυναικείο" σκάκι είναι σε χαμηλότερο επίπεδο και βεβαίως όταν παίζεις με δυνατότερους αντιπάλους βελτιώνεσαι γρηγορότερα και καλύτερα απ' ό,τι όταν παίζεις με αντίπαλους χαμηλής κατηγορίας. Συνεπώς, μια από τις βασικές ιδέες είναι να μη διαχωρίζονται οι γυναίκες από τον ανδρικό ανταγωνισμό. Αλλά, είναι επίσης πολύ δύσκολο να ενθαρρυνθούν άνθρωποι που δεν επιθυμούν να ενθαρρυνθούν, που δεν επιθυμούν να ανταγωνιστούν. Επειδή γνωρίζω πολλές γυναίκες που λένε ότι είναι αδύνατο να παίξουμε τόσο καλά, είναι καλύτερα να παίζουμε σε τουρνουά γυναικών κ.λπ. Παραδέχονται κατά κάποιον τρόπο ότι παίζουν χειρότερα. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που δημιουργούν αυτή την κατάσταση, η συμπεριφορά των ίδιων των γυναικών, οι γονείς, οι ομοσπονδίες κ.α.

Πρόσφατα νικήσατε τον G.Kasparov σε αγώνες rapid "Ρωσία εναντίον του Υπόλοιπου Κόσμου". Πώς νοιώθετε γι' αυτό;
Ασφαλώς νοιώθω υπέροχα! Ήταν σημαντικοί αγώνες και ήταν υπέροχο συναίσθημα που τον νίκησα. Αλλά ήταν αγώνες rapid κι έτσι δεν είναι ακριβώς το ίδιο συναίσθημα που θα είχα αν παίζαμε σε κανονική παρτίδα. Ωστόσο, ήταν ένα υπέροχο συναίσθημα.

Ποια ήταν η πιο ευτυχισμένη στιγμή στην καριέρα σας;
Είναι δύσκολο να πω… Έζησα πολλές ωραίες στιγμές στην καριέρα μου. Όπως η πρώτη φορά που έπαιξα με την εθνική ομάδα της Ουγγαρίας το 1988 και κέρδισα το χρυσό μετάλλιο στην Ολυμπιάδα γυναικών όταν ήμουν μόνο 12 ετών… είχα την καλύτερη επίδοση 12½ β. σε 13 αγώνες. Νίκησα τον B.Spassky το1993 σε ματς 5½-4½, νίκησα σε rapid ματς τον A.Karpov 5-3, νίκησα τον G.Kasparov τώρα… Έχω πολλές μεγάλες στιγμές για τον εαυτό μου.

Θα θέλατε να στείλετε ένα μήνυμα στις γυναίκες;
Αν θέλετε να παίζετε σκάκι, πάρτε το στα σοβαρά!